Yangın Yükü Fazla Olan Tesislerde Yangın Riski Senaryosu

Yangının Oluşumu, Gelişimi ve Kontrol Altına Alınması

1. Yangın Yükü Nedir?

Yangın yükü, bir tesiste bulunan tüm yanıcı maddelerin (katı, sıvı, gaz) tam yanması durumunda açığa çıkaracağı toplam ısı enerjisini ifade eder ve genellikle MJ/m² cinsinden tanımlanır.

Yangın yükü arttıkça:

Yangının büyüme hızı artar

Sıcaklık çok kısa sürede kritik seviyelere ulaşır

Yapısal çökme riski yükselir

Müdahale süresi kısalır

2. Yangın Yükü Yüksek Tesislere Örnekler

Kimya ve petrokimya tesisleri

Plastik, kauçuk ve tekstil fabrikaları

Kâğıt, ambalaj ve depo tesisleri

Akaryakıt ve solvent depolama alanları

Lityum-iyon batarya üretim ve depolama tesisleri

3. Yangın Yükü Fazla Olan Tesislerde Riskin Kaynakları

🔥 Yanıcı Malzeme Yoğunluğu

Büyük hacimli hammadde ve stoklar

Ambalaj ve palet kullanımı

🔥 Enerji Kaynakları

Elektrik panoları ve yüksek güçlü makineler

Sıcak prosesler (fırın, kurutma, kaynak)

🔥 Yapısal Riskler

Yanıcı çatı ve duvar kaplamaları

Yetersiz yangın bölmelendirmesi

🔥 İnsan Kaynaklı Riskler

Sıcak iş uygulamaları

Eğitim eksikliği

4. Örnek Yangın Riski Senaryosu – Yüksek Yangın Yükü Olan Depolama Alanı

Senaryo:
Plastik hammadde ve karton ambalajların yoğun olarak depolandığı bir üretim tesisinde, elektrik panosunda oluşan ark nedeniyle yangın başlar.

Olay Gelişimi:

Elektrik panosunda kısa devre oluşur

Yakındaki karton ambalaj tutuşur

Yangın çok hızlı şekilde raflara yayılır

Yüksek ısı açığa çıkar (flashover riski)

Duman tüm tesisi kaplar

Yapısal elemanlar ısıdan zayıflar

5. Yangının Gelişim Evreleri (Yüksek Yangın Yükü)

1. Başlangıç Evresi:
   Küçük tutuşma, lokal yangın

2. Hızlı Yayılım Evresi:
   Yanıcı yük nedeniyle alevler hızla büyür

3. Flashover Evresi:
   Ortamdaki tüm yanıcı yüzeyler aynı anda tutuşur

4. Tam Gelişmiş Yangın:
   Aşırı sıcaklık (800–1.200 °C)

5. Çökme Evresi:
   Taşıyıcı sistemler zarar görür

6. Yangın Algılama ve Senaryo Hattı

🔍 Erken Algılama

• Aspirasyonlu duman algılama sistemleri

• Lineer ısı dedektörleri

• Alev dedektörleri (yüksek tavanlı alanlar)

⚙️ Senaryo Hattı (Otomatik Kontroller)

Algılama sonrası:

• Elektrik enerjisi otomatik kesilir

• Prosesler durdurulur

• Duman tahliye sistemleri devreye girer

• Acil anons sistemi çalışır

• Yangın bölgesi izole edilir

7. Söndürme Senaryosu (Yangın Yüküne Göre)

✅ Sprinkler Sistemleri (Temel Koruma)

• Yüksek debili

• Geniş kapsama alanı

• ESFR sprinkler (yüksek raflı depolar)

✅ Köpüklü Söndürme Sistemleri

• Yanıcı sıvı bulunan alanlar için

• Akaryakıt ve solvent depolarında zorunlu

✅ Gazlı Söndürme Sistemleri

• Elektrik ve kontrol odaları

• Yüksek yangın yüküne sahip ana alanlar için destekleyici

🚫 Yetersiz Müdahaleler

• Sadece taşınabilir tüplere güvenmek

• Otomatik sistem olmadan müdahale beklemek

8. Müdahale Süresinin Kritik Önemi

Yangın yükü yüksek tesislerde:

• İlk 3–5 dakika kritik öneme sahiptir

• Geç müdahale kontrolsüz büyümeye yol açar

• İtfaiye gelene kadar otomatik sistemler çalışmalıdır

9. Önleyici Tedbirler (Risk Azaltma)

• Yangın yükü hesaplarının yapılması

• Depolama miktarlarının sınırlandırılması

• Yangın bölmeleri ve yangın duvarları

• Düzenli housekeeping

• Yangın senaryosu tatbikatları

10. İlgili Standart ve Yönetmelikler

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

• NFPA 13 – Sprinkler Sistemleri

• NFPA 850 / NFPA 30

• EN 12845 – Sprinkler

• EN 54 – Yangın Algılama

11. Sonuç

Yangın yükü fazla olan tesislerde yangın riski, hızlı büyüyen ve yıkıcı karakterdedir. Bu nedenle yalnızca müdahale değil, önleyici mühendislik ve doğru senaryo hattı hayati önem taşır.

Doğru planlama ile:
✔ Flashover riski azaltılır
✔ Yapısal çökme önlenir
✔ Can ve mal güvenliği sağlanır