UPS Kurulu Fabrikalarda Olası Yangın Senaryosu ve Söndürme Yöntemleri

1. UPS Sistemlerinin Yangın Riski

Fabrikalarda üretim sürekliliğini sağlamak amacıyla kullanılan UPS sistemleri, yüksek akım, batarya grupları ve güç elektroniği bileşenleri nedeniyle yangın açısından kritik risk alanları oluşturur. Özellikle akü odaları, hem elektriksel hem de kimyasal yangın riskini aynı anda barındırır.

UPS yangınları genellikle:

• Aşırı ısınma

• Akü iç kısa devreleri

• Şarj-deşarj dengesizlikleri

• Gaz çıkışı (hidrojen)

• Elektriksel ark

sonucunda meydana gelir.

2. Olası Yangın Çıkış Nedenleri

🔥 Akü Grupları (En Kritik Bölge)

• VRLA veya lityum-iyon akülerde termal kaçak

• Akü hücrelerinde şişme ve sızıntı

• Aşırı şarj veya yanlış kapasite seçimi

🔥 UPS Güç Modülleri

• IGBT ve kondansatör arızaları

• Soğutma fanı ve filtre tıkanmaları

🔥 Kablolama ve Bağlantılar

• Yetersiz kesitli DC kablolar

• Gevşek bağlantılar nedeniyle ark oluşumu

🔥 Ortam Koşulları

• Yetersiz havalandırma

• Yüksek ortam sıcaklığı

• Toz birikimi

3. Örnek Yangın Senaryosu – UPS Akü Odası

Senaryo:
Fabrikada kritik üretim hatlarını besleyen UPS sistemine ait VRLA akü grubunda, aşırı şarj nedeniyle hücre sıcaklığı yükselir.

Olay Gelişimi:

1. Akü hücresinde sıcaklık hızla artar

2. Hidrojen gazı açığa çıkar

3. Havalandırma yetersiz kaldığı için gaz birikir

4. UPS güç modülünde oluşan kıvılcım gazı tutuşturur

5. Akü odasında yangın ve patlama riski oluşur

6. Yoğun duman üretim alanına yayılmaya başlar

4. Yangın Algılama ve Erken Uyarı Sistemleri

UPS ve akü odalarında erken algılama, yangının büyümesini engelleyen en kritik unsurdur.

• Aspirasyonlu duman algılama (VESDA)

• Sıcaklık ve termal kaçak sensörleri

• Hidrojen gaz dedektörleri

• Yangın algılama sonrası:

  • UPS yükten ayrılır

  • Akü şarjı durdurulur

  • Alarm ve acil anons devreye girer

  • HVAC sistemi yangın senaryosuna geçer

5. UPS Yangınlarında Söndürme Yöntemleri

🚫 Su ile Söndürme (Kesinlikle Önerilmez)

• Elektrik çarpması riski yüksektir

• Akülerle temas ciddi tehlike oluşturur

• Batarya patlamasını tetikleyebilir

✅ Gazlı Söndürme Sistemleri (En Uygun Çözüm)

Kullanım Alanı:

• UPS odaları

• Akü odaları

• Güç elektroniği alanları

Gaz Türleri:

• Novec 1230 (en çok tercih edilen)

• FM-200

• Inert gaz sistemleri (IG-541 vb.)

Avantajları:

• Elektriksel iletkenlik yok

• Akülere ve elektronik ekipmanlara zarar vermez

• Hızlı ve kalıntısız söndürme

✅ Aerosol Söndürme Sistemleri

• Küçük UPS kabinetleri için uygundur

• Lokal ve hızlı müdahale sağlar

• Kapalı hacimlerde etkilidir

✅ Kuru Kimyevi Toz (Sadece İlk Müdahale)

• Elektrik yangınlarında etkilidir

• UPS ve akülerde ciddi kirlilik ve hasar oluşturur

• Kalıcı çözüm değildir

6. Doğru Söndürme Senaryosu (Adım Adım)

1. Aspirasyon sistemi erken dumanı algılar

2. UPS yükten ayrılır, akü şarjı kesilir

3. Alarm ve acil anons devreye girer

4. Ön alarm süresi başlar

5. Alan tahliye edilir

6. Gazlı söndürme sistemi otomatik olarak devreye girer

7. Yeniden tutuşma izlenir ve raporlanır

7. Yangın Önleyici Tedbirler

• Akü sıcaklık ve voltaj izleme

• Periyodik akü testleri

• Yeterli havalandırma ve hidrojen tahliyesi

• Termal kamera kontrolleri

• Yangın senaryosu tatbikatları

8. İlgili Standart ve Yönetmelikler

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

• NFPA 75 / NFPA 76

• NFPA 855 (Batarya Sistemleri)

• EN 54 – Yangın Algılama Sistemleri

9. Sonuç

UPS kurulu fabrikalarda yangın riski, doğru algılama ve doğru söndürme sistemi ile kontrol altına alınabilir. Özellikle akü odalarında gazlı söndürme sistemleri ve erken algılama çözümleri sayesinde:

✔ Can güvenliği sağlanır
✔ Kritik üretim hatları korunur
✔ İş sürekliliği garanti altına alınır