Trafo Kurulu Tesiste Yangın Senaryosu

Trafo Kurulu Fabrikalarda Olası Yangın Senaryosu ve Söndürme Yöntemleri

1. Trafo Kurulu Fabrikalarda Yangın Riski

Fabrikalarda enerji sürekliliğini sağlayan orta gerilim (OG) ve alçak gerilim (AG) trafoları, yüksek güç yoğunluğu ve çoğunlukla yanıcı trafo yağı içermeleri nedeniyle ciddi yangın riski barındırır. Özellikle yağlı tip trafolar, yangın ve patlama açısından en kritik elektrik ekipmanları arasında yer alır.

Trafo yangınları;

• Yüksek ısı,

• Elektriksel ark,

• Yanıcı sıvı,

• Basınç artışı

gibi unsurların aynı anda oluşmasıyla çok hızlı büyüyebilir.

2. Olası Yangın Çıkış Nedenleri

🔥 Trafo İç Arızaları

• Sargı izolasyonunun bozulması

• Kısa devre ve aşırı yük

• Soğutma sisteminin yetersiz kalması

🔥 Trafo Yağı Kaynaklı Riskler

• Yağ sızıntısı

• Yağ seviyesinin düşmesi

• Yüksek sıcaklıkta yağın buharlaşması

🔥 OG Hücre ve Bağlantı Noktaları

• İzolatör kirlenmesi

• Kablo başlıklarında ark

• Mekanik gevşemeler

🔥 Dış Etkenler

• Yetersiz havalandırma

• Bakım eksikliği

• Yabancı cisim girişi

3. Örnek Yangın Senaryosu – Yağlı Trafo Odası

Senaryo:
Fabrikada bulunan 1250 kVA yağlı trafoda aşırı yük nedeniyle sargı sıcaklığı yükselir.

Olay Gelişimi:

1. Trafo iç sıcaklığı kritik seviyeye ulaşır

2. İzolasyon bozulur ve ark oluşur

3. Trafo yağı tutuşur

4. Basınç artışı ile yağ dışarı püskürür

5. Yangın trafo odasına yayılır

6. Yoğun duman ve toksik gaz oluşur

4. Yangın Algılama ve Erken Uyarı Sistemleri

Trafo yangınlarında erken algılama, felaketin önlenmesinde kritik rol oynar.

• Isı dedektörleri (sabit / diferansiyel)

• Alev dedektörleri (IR / UV)

• Duman aspirasyon sistemleri (inverter–kontrol odaları)

• Basınç ve Buchholz rölesi

• Termal izleme sistemleri

Algılama sonrası otomatik olarak:

• OG ve AG kesiciler açılır

• Trafo enerjisiz bırakılır

• Alarm ve anons sistemleri devreye girer

5. Trafo Yangınlarında Söndürme Yöntemleri

🚫 Su ile Söndürme (Sınırlı ve Kontrollü)

• Yağlı trafolarda doğrudan su kullanımı önerilmez

• Sıçrama ve patlama riskini artırır

• Sadece uzaktan sisleme (water mist) olarak, enerji kesildiğinde uygulanabilir

✅ Köpüklü Söndürme Sistemleri (En Etkili Yöntem)

Kullanım Alanı:

• Yağlı trafo odaları

• Açık alan trafo sahaları

Avantajları:

• Yağ yüzeyini kaplayarak oksijenle teması keser

• Yeniden tutuşmayı önler

• NFPA ve EN standartlarında önerilir

Sistem Tipleri:

• Düşük genleşmeli köpük

• Deluge (yağmur) tipi köpük sistemleri

✅ Gazlı Söndürme Sistemleri (Destekleyici)

Kullanım Alanı:

• Trafo kontrol odaları

• Röle ve pano odaları

Gaz Türleri:

• FM-200

• Novec 1230

• Inert gazlar

⚠️ Not: Gazlı sistemler yağlı trafonun kendisi için değil, çevre ekipmanlar için uygundur.

✅ Kuru Kimyevi Tozlu Sistemler

• İlk müdahalede etkilidir

• Elektrik yangınlarına uygundur

• Geniş alan trafo yangınlarında sınırlı etkilidir

✅ Water Mist (Su Sisi) Sistemleri

• Yüksek basınçlı sisleme

• Elektrik iletkenliği düşük

• Kapalı trafo odalarında tercih edilir

6. Doğru Söndürme Senaryosu (Adım Adım)

1. Yangın algılanır

2. Trafo enerjisi otomatik kesilir

3. Alarm ve acil anons devreye girer

4. Alan tahliye edilir

5. Köpüklü / mist sistemi aktive olur

6. Soğutma ve yeniden tutuşma kontrolü yapılır

7. Yangın Önleyici Tedbirler

• Periyodik trafo yağı analizi

• Termal kamera kontrolleri

• Havalandırma ve sıcaklık takibi

• Yağ havuzu (bundwall) uygulamaları

• Yangın senaryosu testleri

8. İlgili Standart ve Yönetmelikler

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

• NFPA 13 / NFPA 850

• IEC 60076

• EN 54 (Algılama Sistemleri)

9. Sonuç

Trafo kurulu fabrikalarda yangın riski yüksek ancak kontrol altına alınabilir bir risktir. Doğru algılama, uygun söndürme sistemi ve iyi planlanmış senaryo ile:

✔ Can kaybı önlenir
✔ Büyük çaplı enerji kesintileri engellenir
✔ Üretim ve ekipman kayıpları minimize edilir