Sprinkler Sistemlerinde Su Temini ve Pompa Grubu Seçimi: Nelere Dikkat Edilmeli?

Sprinkler sistemlerinin etkili ve güvenilir şekilde çalışabilmesi için en kritik bileşenlerden biri su temini ve yangın pompa grubudur. Doğru tasarlanmamış veya yeterli debi/basınç sağlamayan bir pompa, yangın sırasında sprinkler ağının çalışmamasına veya yetersiz kalmasına yol açabilir. Bu nedenle pompa grubu seçimi, NFPA 20, TS EN 12845, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gibi standartlara uygun olarak yapılmalıdır.

Bu makalede sprinkler sistemlerinde su temini, pompa grubu seçimi, depo hacmi ve tasarım kriterleri gibi tüm kritik noktaları ayrıntılı şekilde ele alıyoruz.

1. Sprinkler Sistemlerinde Su Temininin Önemi

Bir sprinkler sistemi, yangını erken aşamada algılayıp otomatik olarak su püskürterek kontrol altına alan bir aktif yangın söndürme çözümüdür. Ancak sistemin etkisi tamamen sürekli, kesintisiz ve yeterli basınçta su teminine bağlıdır.

Yanlış seçilmiş bir pompa veya yetersiz su rezervi şu sonuçlara yol açabilir:

• Sprinkler başlıklarının açılmasına rağmen suyun ulaşmaması

• Yetersiz basınç nedeniyle su dağılımının düşük olması

• Yangının yayılmasına ve zararın büyümesine neden olması

• Sigorta kapsamı problemleri

• Yönetmelik uyumsuzluğu nedeniyle hukuki yaptırımlar

Bu nedenle su temini, bir sprinkler sisteminin kalbi olarak kabul edilir.

2. Suyun Temini İçin Kullanılan Kaynaklar

Sprinkler sistemleri genellikle aşağıdaki su kaynaklarıyla beslenir:

✔ Yangın Su Deposu

• En çok kullanılan su kaynağıdır.

• TS EN 12845'e göre minimum rezerv su hacmi, risk sınıfına göre belirlenir.

• Depolar tek bölmeli veya çift bölmeli olabilir.

✔ Şebeke Suyu

• Yedek veya sürekli kaynak olarak kullanılabilir.

• Ancak çoğu durumda tek başına yeterli basınç sağlamaz.

✔ Su Deposu + Pompa Grubu (Standart çözüm)

• Türkiye'de endüstriyel tesislerde en güvenilir ve zorunlu kabul edilen uygulama.

3. Pompa Grubu Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Temel Kriterler

Sprinkler pompa grubunun seçimi yalnızca "yüksek basınç versin" düşüncesiyle değil, mühendislik hesaplarına dayalı olarak yapılmalıdır.

Aşağıda seçim sırasında göz önüne alınması gereken tüm kriterler yer almaktadır.

3.1. Debi (Q) Hesabı

Pompanın sağlayacağı debi, sprinkler tasarım yoğunluğuna göre belirlenir.

Belirleyici unsurlar:

• Risk kategorisi (LH – OH – HHP – HHS)

• Tasarım alanındaki sprinkler sayısı

• Sprinkler başlıklarının K-faktörü

• Boru çapları ve sürtünme kayıpları

Örnek:
Orta Tehlike Grubu 2 (OH2) için genelde 120–150 gpm tasarım debisi kullanılır (alan büyüklüğüne göre değişir).

3.2. Basınç (H) Gereksinimi

Pompanın sağlayacağı basınç, sistemdeki tüm hidrolik kayıpları karşılamalıdır:

• Boru sürtünme kayıpları

• Sprinkler çalışma basıncı (genellikle 0,8–1,0 bar civarı)

• Statik yükseklik farkları (kat farkı)

• Kolektör – vanalar – fitting kayıpları

Pompa seçimi her zaman hesaplanan minimum değerden biraz daha yüksek olmalıdır.

3.3. Pompa Tipi Seçimi

✔ Dizel Yangın Pompası

• Elektrik kesintilerine karşı güvenli

• NFPA 20'ye göre zorunlu yedekleme yöntemlerinden biri

✔ Elektrik Motorlu Pompa

• Ana pompa olarak sık kullanılır

• Sessiz, bakım kolaylığı yüksek

✔ Jockey Pompa

• Sistemdeki basıncı sabit tutar

• Ana pompanın sık devreye girip çıkmasını önler

Standart bir pompa odasında 1 elektrikli + 1 dizel + 1 jockey yapılandırması sık kullanılır.

3.4. Standartlara Uygunluk

Yangın pompalarının aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

• NFPA 20 uyumlu

• UL Listeli veya FM Onaylı

• Kovanda prova testlerinden geçmiş

• Yangına dayanıklı pompa odasında montaj

• TS EN 12845'e göre kapasite uygunluğu

Bu şartlar hem yasal hem sigorta açısından önemlidir.

3.5. Pompa Odası Tasarımı

Pompa odasının doğru tasarlanması, sistemin güvenliği kadar bakım kolaylığı için de kritiktir:

• Oda tamamen yangına dayanıklı (EI120) olmalıdır

• Yeterli hava sirkülasyonu ve egzoz çıkışı sağlanmalıdır

• Dizel pompalar için yakıt tankı yönetmeliklere uygun yerleştirilmelidir

• Titreşim izolatörleri ve kauçuk takozlar kullanılmalıdır

• Su alma ve basma hatlarında minimum dirsek ve kayıp olacak şekilde düzenleme yapılmalıdır

4. Su Deposu Seçimi ve Hesaplamaları

Su deposunun hacmi, sprinkler tasarım riskine göre belirlenir.

Yaklaşık Depo Hacmi Örnekleri

• Düşük Tehlike (LH) → 30–60 m³

• Orta Tehlike (OH) → 60–180 m³

• Yüksek Tehlike (HHP / HHS) → 180–500 m³ ve üzeri

Ek olarak:

• Depo yangın hidroforu ile karıştırılmamalıdır

• Depoda mutlaka min. 1 saatlik su bulunmalıdır

• Depo doldurma hızının şebekeye göre düzenlenmesi gerekir

• Tek depoda bakım yapılabilmesi için çift bölmeli çözümler tavsiye edilir

5. Sprinkler Sistemi İçin Hidrolik Hesap Neden Şarttır?

Pompa seçmeden önce mutlaka hidrolik hesap yapılmalıdır. Aksi takdirde seçilen pompa:

• Gereğinden fazla güçlü çıkar → gereksiz maliyet

• Yetersiz çıkar → sprinklerler açıldığında çalışmaz

Hidrolik hesap ile netleşen değerler:

• Maksimum boru kaybı

• K-faktör ve sprinkler çıkış debileri

• Tasarım alanındaki toplam debi

• En kritik hattın basınç ihtiyacı

• Pompa eğrisi seçimi

6. Sonuç: Doğru Pompa ve Su Temini Sprinkler Sisteminin Başarısını Belirler

Sprinkler sistemlerinde su temini ve pompa grubu seçimi, sistemin etkinliği için en kritik adımdır. Doğru belirlenmiş bir pompa ve uygun hacimde su deposu:

• Yangın sırasında sistemin güvenle çalışmasını sağlar

• Can ve mal kaybını minimuma indirir

• Yönetmeliklere %100 uyumluluk sunar

• Sigorta süreçlerinde avantaj sağlar

Profesyonel bir mühendislik ekibi tarafından yapılan yerinde keşif + hidrolik hesap + proje tasarımı, en doğru pompanın seçilmesini sağlar.