Elektrikli Araç Yangınlarında Söndürme Yöntemleri

Elektrikli Araç Yangınlarında Söndürme Yöntemleri ve Senaryo Hattı

1. Elektrikli Araç Yangınları Neden Farklıdır?

Elektrikli araç yangınları, temel olarak lityum-iyon bataryalardan kaynaklanan termal kaçak (thermal runaway) nedeniyle klasik araç yangınlarından tamamen farklı davranış sergiler.

Elektrikli araç yangınlarının temel özellikleri:

• Çok yüksek sıcaklık (1.000 °C üzeri)

• Kendi oksijenini üretebilme

• Saatler sonra yeniden tutuşma riski

• Yoğun toksik ve patlayıcı gaz çıkışı (HF, CO, H₂)

Bu nedenle EV yangınlarında söndürme yaklaşımı alevi bastırmak değil, bataryayı uzun süre soğutmak esasına dayanır.

2. Elektrikli Araç Yangınlarında Olası Yangın Senaryosu

Senaryo Alanı:

• Kapalı otopark

• Fabrika içi şarj alanı

• Lojistik sahası / açık otopark

Yangın Başlangıcı:

Şarj sırasında batarya hücrelerinden birinde iç kısa devre meydana gelir.

Olay Gelişimi:

1. Batarya sıcaklığı hızla yükselir

2. Termal kaçak başlar

3. Batarya modülünden alev ve gaz çıkışı olur

4. Araç altından yangın yayılır

5. Komşu araçlar risk altına girer

6. Yoğun duman alanı doldurur

3. Yangın Algılama ve Senaryo Hattı (Control Logic)

🔍 Algılama Aşaması

• Aspirasyonlu duman dedektörleri

• Termal kamera / sıcaklık sensörleri

• Gaz dedektörleri (HF, CO)

📢 Alarm ve Kontrol

Algılama sonrası otomatik olarak:

• Yangın alarmı aktif olur

• Şarj üniteleri enerjisiz bırakılır

• Elektrik panoları izole edilir

• HVAC sistemi duman senaryosuna geçer

• Acil anons devreye girer

4. Söndürme Senaryo Hattı (Adım Adım)

🔴 Aşama 1 – Alan Güvenliği

1. Yangın algılanır

2. Şarj istasyonu ve ilgili enerji hatları kesilir

3. Alan otomatik olarak tahliye edilir

4. Yangın bölgesi izole edilir

🔴 Aşama 2 – İlk Müdahale (Alev Kontrolü)

Amaç: Yangının çevreye yayılmasını önlemek

Kullanılan yöntemler:

• Kuru kimyevi toz (ilk alev bastırma)

• Yangın battaniyesi (araç izolasyonu – açık alan)

⚠️ Bu aşama bataryayı söndürmez, sadece kontrol altına alır.

🔴 Aşama 3 – Ana Söndürme (Soğutma Esaslı)

Elektrikli araç yangınlarında ana söndürme yöntemi sudur.

✅ Yüksek Hacimli Su ile Soğutma

• Uzun süreli (saatlerce) su uygulaması

• Batarya sıcaklığı düşürülür

• Termal kaçak zinciri kırılır

Uygulama Şekilleri:

• Yangın hortumları

• Sprinkler / deluge sistemleri

• Batarya altına yönlendirilmiş su uygulaması

🔴 Aşama 4 – Destekleyici Söndürme Sistemleri

✅ Water Mist (Su Sisi)

• Radyant ısıyı düşürür

• Kapalı otoparklarda etkilidir

• Ana söndürmeye destek sağlar

🚫 Gazlı Söndürme Sistemleri

• FM-200, Novec 1230 vb.

• Batarya yangınını söndüremez

• Sadece çevresel alevleri bastırır

🔴 Aşama 5 – Yeniden Tutuşma Kontrolü

1. Araç en az 24–48 saat izole edilir

2. Termal kamera ile sıcaklık takibi yapılır

3. Gerekirse araç su dolu konteynere alınır

4. Gaz tahliyesi sağlanır

5. Elektrikli Araç Yangınlarında Yapılmaması Gerekenler

🚫 Kısa süreli su sıkıp müdahaleyi bırakmak
🚫 Sadece gazlı sistemlere güvenmek
🚫 Araçtan uzaklaşmadan erken alan açmak
🚫 Batarya soğutması tamamlanmadan taşıma yapmak

6. Elektrikli Araç Alanları İçin Önerilen Söndürme Sistemleri

Alan Önerilen Sistem
Kapalı otopark Sprinkler + water mist
Şarj alanı Deluge + termal izleme
Fabrika sahası Mobil su monitörleri
Servis alanı Yangın battaniyesi + su

7. İlgili Standart ve Rehberler

• NFPA 13 – Sprinkler Sistemleri

• NFPA 855 – Energy Storage Systems

• ISO 17840 – EV Kurtarma Rehberi

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

8. Sonuç

Elektrikli araç yangınlarında başarı, doğru senaryo hattı + uzun süreli soğutma yaklaşımıyla mümkündür. Bu yangınlar kısa sürede söndürülemez; kontrol, izolasyon ve izleme esas alınmalıdır.

Doğru planlanmış bir senaryo hattı ile:
✔ Can güvenliği sağlanır
✔ Zincirleme araç yangınları önlenir
✔ Kapalı alan felaketleri engellenir