Elektrik Yangınları
Elektrik Yangınları: Riskler, Önleme Yöntemleri ve Müdahale Ekipmanları
1. Elektrik Yangınlarının Tanımı
Elektrik yangınları; elektrik enerjisinin kısa devre, aşırı akım, ark oluşumu veya temas direnci nedeniyle ısıya dönüşmesi sonucu ortaya çıkan yangınlardır. Çoğu zaman kapalı hacimlerde ve ekipman içlerinde başladığından geç fark edilir ve hızlı yayılım gösterir.
2. Oluşum Mekanizması
Aşırı akım: Kablo kesitinin üzerinde yüklenme sonucu izolasyonun bozulması
Kısa devre: Faz–faz veya faz–toprak teması
Elektrik arkı: Gevşek bağlantılar ve anahtarlama anları
Temas direnci: Oksitlenmiş klemens ve bağlantı noktaları
3. Elektrik Yangınlarının Başlıca Nedenleri
Eski ve standart dışı elektrik tesisatı
Uygunsuz sigorta ve kesici seçimi
Kaçak akım ve topraklama eksiklikleri
Elektrik panolarında toz, nem ve haşere oluşumu
Yetkisiz tadilat ve geçici bağlantılar
4. Yüksek Risk Taşıyan Alanlar
Elektrik ana ve tali dağıtım panoları
Data center ve server odaları
Endüstriyel üretim tesisleri
Hastaneler ve kritik altyapılar
Yüksek katlı bina elektrik şaftları
5. Risk Analizi ve Yangın Sınıfı
Elektrik yangınları, enerji altında iken C sınıfı, enerji kesildikten sonra ise ortamda bulunan yanıcıya bağlı olarak A veya B sınıfı olarak değerlendirilir. Su bazlı söndürme maddeleri enerji kesilmeden kesinlikle kullanılmamalıdır.
6. Elektrik Yangınlarını Önleme Yöntemleri
6.1 Tasarım ve Projelendirme Önlemleri
TS HD 60364 ve IEC 60364'e uygun tesisat tasarımı
Termik-manyetik koruma ve selektivite analizi
Kaçak akım röleleri (RCD)
Ark hatası algılama cihazları (AFDD)
6.2 İşletme ve Bakım Önlemleri
Termal kamera ile periyodik pano kontrolleri
Bağlantı noktalarının tork ölçümü
Panolarda IP koruma sınıfına uygunluk
Düzenli bakım ve kayıt altına alma
7. Algılama ve Erken Uyarı Sistemleri
Duman ve ısı dedektörleri
Elektrik panoları için lokal sıcaklık sensörleri
Ark ve aşırı ısınma izleme sistemleri
Yangın algılama paneli entegrasyonu
8. Elektrik Yangınlarında Müdahale Yöntemleri
Elektrik yangınlarında ilk adım enerji kesilmesidir.
8.1 Kullanılan Söndürme Ekipmanları
CO₂ gazlı yangın söndürücüler
Temiz gazlı sistemler (FM-200, Novec 1230)
Kuru kimyevi tozlu söndürücüler (BC / ABC)
Elektrik panoları için otomatik lokal söndürme sistemleri
8.2 Müdahale Esasları
Elektrik enerjisinin güvenli şekilde kesilmesi
İzole ekipman ve kişisel koruyucu donanım kullanımı
Yeniden tutuşma riskine karşı sürekli izleme
9. Yangın Sonrası Kontrol ve Devreye Alma
İzolasyon ve süreklilik testleri
Topraklama ve kaçak akım ölçümleri
Hasarlı kablo ve ekipmanların yenilenmesi
Kademeli ve kontrollü devreye alma
10. Mevzuat ve Standartlar
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)
TS HD 60364 – Alçak Gerilim Elektrik Tesisatları
IEC 60364
NFPA 70 (NEC)
NFPA 75 – Elektronik Ekipmanların Korunması
11. Sonuç
Elektrik yangınları, büyük oranda doğru mühendislik, uygun koruma elemanları ve düzenli bakım ile önlenebilir. Erken algılama ve gazlı söndürme sistemleri, özellikle kritik tesislerde iş sürekliliğinin korunmasında hayati rol oynar.