Boyahane Yangınları: Riskler, Önleme Yöntemleri ve Yangın Sonrası Söndürme Ekipmanları

1. Boyahanelerde Yangın Riski Neden Yüksektir?

Boyahaneler; yanıcı-parlayıcı sıvılar, solvent bazlı boyalar, tinerler ve yoğun elektrikli ekipman kullanımı nedeniyle yüksek yangın riski taşıyan endüstriyel alanlardır. Ayrıca kapalı hacimde çalışan sistemler, havada asılı kalan boya partikülleri ve buharlar, yangının çok hızlı yayılmasına neden olabilir.

Başlıca risk faktörleri:

• Düşük parlama noktalı solventler

• Statik elektrik birikimi

• Yetersiz havalandırma

• Elektrik arkı ve aşırı ısınma

• Filtre sistemlerinde boya birikimi

2. Boyahane Yangınlarının Teknik Sınıflandırılması

Boyahanelerde oluşabilecek yangınlar genellikle şu sınıflara girer:

• B Sınıfı Yangınlar: Yanıcı sıvılar (boya, tiner, solvent)

• C Sınıfı Yangınlar: Gaz ve buhar kaynaklı yangınlar

• Elektrik Kaynaklı Yangınlar: Enerjili ekipmanlar

Bu nedenle kullanılacak algılama ve söndürme sistemleri çok disiplinli olarak tasarlanmalıdır.

3. Boyahane Yangınlarını Önleme Yöntemleri

3.1 Havalandırma ve Filtrasyon Sistemleri

• ATEX uyumlu aspiratör ve fanlar kullanılmalıdır.

• Hava akış hızı, boya buharını ortamda biriktirmeyecek seviyede olmalıdır.

• Filtreler düzenli olarak temizlenmeli veya değiştirilmelidir.

3.2 Statik Elektrik Kontrolü

• Tüm metal ekipmanlar topraklanmalıdır.

• Antistatik hortum ve tabancalar kullanılmalıdır.

• Personel için antistatik zemin ve iş ekipmanları tercih edilmelidir.

3.3 Elektrik Tesisatı

• Elektrik panoları boyahane dışına konumlandırılmalıdır.

• ATEX sertifikalı armatür ve ekipmanlar kullanılmalıdır.

• Kablo ve bağlantılar sıcaklığa dayanıklı olmalıdır.

3.4 Yangın Algılama Sistemleri

• Alev dedektörleri (UV/IR)

• Duman + Isı dedektörleri

• PLC veya yangın paneli ile otomatik söndürme tetikleme

Algılama süresi ne kadar kısa olursa hasar o kadar azalır.

4. Boyahanelerde Kullanılan Yangın Söndürme Sistemleri

4.1 Otomatik Sprinkler Sistemleri

• Köpüklü sprinkler sistemleri tercih edilmelidir.

• Su + köpük konsantresi, solvent yangınlarında etkilidir.

• NFPA 13 ve NFPA 16 standartlarına uygun olmalıdır.

4.2 Köpüklü Söndürme Sistemleri

• Düşük ve orta genleşmeli köpük sistemleri

• Boya kabinleri ve solvent depoları için uygundur

• Yangını boğma ve yüzey izolasyonu sağlar

4.3 Kuru Kimyevi Tozlu Söndürme Sistemleri

• B ve C sınıfı yangınlarda etkilidir

• Konveyörlü boyahanelerde hızlı söndürme sağlar

• Elektriksel risk bulunan alanlarda avantajlıdır

4.4 Gazlı Söndürme Sistemleri

• FM-200, NOVEC 1230 gibi temiz gazlar

• Elektrik panoları ve kontrol odaları için uygundur

• Boyahane ana hacmi için genellikle tercih edilmez

5. Yangın Sonrası Söndürmede Kullanılan Ekipmanlar

Yangın kontrol altına alındıktan sonra ikincil tutuşmaları önlemek ve ortamı güvenli hale getirmek için aşağıdaki ekipmanlar kullanılır:

5.1 Taşınabilir Yangın Söndürücüler

• Köpüklü tüpler: Solvent yüzeylerinin yeniden alevlenmesini önler

• ABC tozlu tüpler: Genel müdahale amaçlı

• CO₂ tüpler: Elektrik panolarında artık bırakmaz

5.2 Yangın Dolapları ve Hidrant Sistemleri

• Soğutma ve çevresel koruma amaçlı

• Filtre ve kanal içi sıcak noktaların söndürülmesinde kullanılır

5.3 Termal Kamera ve Kontrol Ekipmanları

• Gizli sıcak noktaların tespiti

• Filtre ve havalandırma kanallarının kontrolü

5.4 Duman Tahliye ve Havalandırma Sistemleri

• Yangın sonrası ortamın güvenli hale getirilmesi

• Patlayıcı gaz birikimini önler

6. Standartlar ve Mevzuat

Boyahane yangın güvenliği aşağıdaki mevzuat ve standartlara uygun olmalıdır:

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)

• ATEX Direktifleri (2014/34/EU)

• NFPA 33: Spray Application Using Flammable Materials

• NFPA 16: Köpüklü Su Sistemleri

• NFPA 17: Kuru Kimyevi Tozlu Sistemler

7. Bakım, Denetim ve Eğitim

• Algılama ve söndürme sistemleri yılda en az 1 kez test edilmelidir

• Filtreler ve boya tutucu sistemler düzenli temizlenmelidir

• Personel yangın eğitimi ve tatbikatlara dahil edilmelidir

8. Sonuç

Boyahanelerde yangın güvenliği, yalnızca söndürme sistemleri ile değil; önleyici mühendislik çözümleri, doğru ekipman seçimi ve düzenli bakım ile sağlanır. Risk analizi yapılmadan tasarlanan sistemler, yangın anında yetersiz kalabilir. Bu nedenle boyahane yangın güvenliği projeleri, ilgili standartlara uygun ve uzman mühendislik yaklaşımıyla ele alınmalıdır.

Boyahaneler için özel tasarlanmış yangın algılama ve söndürme çözümleri, can ve mal kaybını en aza indirir.