Apartman – Site – Fabrika: Her Ortama Göre Doğru Yangın Güvenlik Çözümü Nasıl Belirlenir?

Yangın güvenliği, her yapının kullanım amacına, insan yoğunluğuna ve risk seviyesine göre değişen bir mühendislik yaklaşımı gerektirir. Bir apartman, bir toplu konut sitesi ya da bir fabrika aynı sistemlerle korunamaz; çünkü her ortamın yangın yükü, tahliye planı, tehlike sınıfı ve yönetmelik zorunlulukları tamamen farklıdır.

Bu makalede; apartman, site ve fabrika gibi üç farklı yapıda hangi yangın güvenlik çözümlerinin gerekli olduğunu, seçim kriterlerini ve dikkat edilmesi gereken teknik noktaları ele alıyoruz.

1. Neden Ortama Göre Farklı Yangın Güvenlik Çözümleri Gerekir?

Yangın güvenliği "tek tip çözüm" değildir. Farklı yapılarda:

• Kullanılan malzemeler

• İçeride bulunan ekipmanlar

• İnsan yoğunluğu

• Depolama düzeni

• Elektrik ve mekanik riskler

• Yönetmelikte yer alan zorunluluklar

farklıdır. Bu nedenle doğru çözüm ancak risk analizi + yapı kullanım sınıfı + standartlar dikkate alınarak belirlenebilir.

2. Apartmanlarda Yangın Güvenliği

Apartmanlar "konut yapıları" olduğu için öncelik; can güvenliği, hızlı tahliye ve erken uyarıdır.

2.1. Gerekli Yangın Sistemleri

• Duman dedektörleri (dairelerde zorunlu)

• Merkezi yangın algılama sistemi (yüksek binalarda)

• Acil aydınlatma ve yönlendirme

• Yangın merdiveni

• Duman tahliye / basınçlandırma fanları (yüksek yapılarda)

• Yangın dolapları ve hidrant hattı

• Taşınabilir yangın söndürücüler

• Su deposu ve yangın pompa grubu (belli kat üstü yapılarda)

2.2. Hangi Riskler Ön Planda?

• Elektrik panosu ve sayaç odaları

• Kombi daireleri

• Otopark yangınları

• Yanlış park edilen araçlar nedeniyle tahliyenin zorlaşması

2.3. Apartmanlarda Çözüm Seçimi Neye Göre Yapılır?

• Bina yüksekliği

• Bağımsız bölüm sayısı

• Kapalı otoparkın olup olmaması

• Mevcut altyapı (yangın pompası – su deposu durumu)

• Yönetmelik gereklilikleri

3. Site (Toplu Konut) Yapılarında Yangın Güvenliği

Site projeleri; sosyal alanlar, bloklar, otoparklar ve ortak kullanım hacimleri ile apartmanlara göre daha karmaşık yapılardır.

3.1. Gerekli Yangın Sistemleri

• Merkezi yangın ihbar ve alarm sistemi (blok bazlı veya bütün siteye entegre)

• Kapalı otoparklarda CO algılama, sprinkler ve duman tahliye

• Her blokta yangın dolapları

• Hidrant hattı (site geneli için)

• Geniş alanlarda yangın yol geçişleri ve acil araç erişimi

• Acil yönlendirme ve aydınlatma

• Enerji odaları için gazlı söndürme sistemleri (FM200 / Novec vb.)

3.2. Site Alanlarında Ekstra Riskler

• Kapalı otopark yangınları (araç yoğunluğu)

• Jeneratör odaları

• Havuz – spor alanları gibi kalabalık toplanma noktaları

• Çocuk oyun alanları ve sosyal tesislerde hızlı tahliye gerekliliği

3.3. Doğru Sistemi Seçerken Dikkat Edilecekler

• Site büyüklüğü

• Blok sayısı

• Otopark kapasitesi

• Ortak kullanım alanlarının çeşidi

• Kullanılan yapı malzemeleri

4. Fabrikalarda Yangın Güvenliği (Endüstriyel Yapılar)

Fabrikalar, yangın güvenliği açısından en yüksek risk grubunu temsil eder.
Çünkü bu alanlarda:

• Yanıcı kimyasallar

• Yakıtlar

• Üretim makineleri

• Yüksek enerji tüketimi

• Depolama alanları

• Tehlikeli prosesler

bulunur.

Bu nedenle çözümler, apartman ve sitelere göre çok daha güçlü ve profesyonel olmalıdır.

4.1. Fabrikalarda Gerekli Yangın Sistemleri

• Sprinkler sistemi (standart binalarda zorunlu, yüksek riskte kesin gerekli)

• Hidrant ve itfaiye su alma ağzı

• Yangın pompaları (elektrik + dizel + jockey)

• Yangın algılama ve alarm sistemi (adresli tip)

• Gazlı söndürme (enerji odaları – pano odaları)

• Köpüklü söndürme (yanıcı sıvı tankları – boya atölyeleri)

• Duman tahliye ve çatı havalandırmaları

• Acil aydınlatma – yönlendirme

• Patlamaya dayanıklı ekipmanlar (Ex-proof)

• Depolama rafları için ESFR veya CMSA sprinkler

4.2. Fabrika Alanlarında Riskler

• Kimyasal reaksiyonlar

• Üretim makinelerinin aşırı ısınması

• Elektrik panoları

• LPG – solvent – boya gibi yanıcı malzemeler

• Depolarda istif yüksekliğinin artması

• Kaynak – kesim – ısıl işlem faaliyetleri

4.3. Doğru Sistem Seçiminin Kriterleri

• Üretim tipi (metal, plastik, tekstil, kimya vb.)

• Depolama raf yüksekliği

• Yanıcı malzeme kapasitesi

• Tehlike sınıfı (NFPA – EN 12845 sınıflandırması)

• Mekanik altyapı

• İtfaiye geri besleme kapasitesi

• Sigorta şartları (FM Global vb.)

5. Apartman – Site – Fabrika Karşılaştırmalı Gereksinimler

Sistem / Alan Apartman Site Fabrika
Yangın Algılama Sistemi Temel / Orta Geniş ölçekli Adresli zorunlu
Sprinkler Yüksek yapılarda Kapalı otoparklarda Çoğu alanda zorunlu
Hidrant Hattı Belli kapasitede Tüm sahaya Endüstriyel tip, geniş debi
Pompa Grubu 1 elektrik + 1 jockey 1 elektrik + 1 dizel + 1 jockey Tam profesyonel (NFPA 20)
Gazlı Söndürme Genelde yok Enerji odalarında Enerji & pano odalarında zorunlu
Köpüklü Söndürme Yok Yok (genelde) Kimyasal – boya – depolama için şart
Tahliye & İşaretleme Orta seviye Geniş alan Zorunlu, detaylı planlama

6. Doğru Yangın Güvenlik Çözümünü Belirlemenin 5 Adımı

Her yapı için en doğru yangın güvenlik sistemi şu sıralama ile belirlenir:

1. Yapının kullanım amacı analiz edilir

(Konut – ticari – endüstriyel)

2. Risk seviyeleri belirlenir

(Elektrik, kimyasal, depolama yüksekliği vb.)

3. Standart zorunlulukları değerlendirilir

(TS EN 12845, NFPA 13, BYKHY)

4. Mevcut altyapı kontrol edilir

(Su deposu, pompa, tesisat, enerji odası)

5. En uygun çözüm için mühendislik projesi hazırlanır

7. Sonuç: Her Yapının Kendi Riskine Uygun Yangın Güvenlik Sistemi Vardır

Apartmanlar, siteler ve fabrikalar farklı karakteristiklere sahip olduğundan yangın güvenlik çözümleri de tek tip olamaz. Her ortam için risk, yönetmelik ve kullanım senaryoları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

• Apartmanlarda erken uyarı ve tahliye öne çıkarken,

• Sitelerde geniş alan güvenliği + otopark sistemleri kritik önem taşır,

• Fabrikalarda ise sprinkler – hidrant – köpük – alarm – pompa gibi üst seviye sistemler zorunlu hale gelir.

Doğru çözüm; uzman bir ekip tarafından yapılan yerinde keşif, mühendislik hesapları ve doğru ürün seçimi ile belirlenir.