Akaryakıt Bulunan Fabrikalarda Olası Yangın Senaryosu ve Söndürme Yöntemleri

1. Akaryakıt Yangınlarının Fabrikalardaki Riski

Akaryakıtlar düşük parlama noktası, yüksek buharlaşma hızı ve geniş patlayıcı atmosfer oluşturma potansiyeli nedeniyle endüstriyel tesislerde en tehlikeli yangın sınıflarından (Sınıf B) biridir. Küçük bir sızıntı dahi, kıvılcım veya sıcak yüzeyle temas ettiğinde ani parlama ve hızlı yayılım yaratabilir.

Akaryakıt yangınları genellikle:

• Buhar–hava karışımının tutuşması

• Havuz (pool fire) yangınları

• Jet yangınları (basınçlı kaçak)

şeklinde ortaya çıkar.

2. Olası Yangın Çıkış Nedenleri

🔥 Depolama Tankları ve Variller

• Korozyon ve mekanik hasar

• Aşırı dolum ve taşma

• Tank havalandırma (breather) arızaları

🔥 Transfer ve Dolum Hatları

• Hortum patlaması

• Flanş ve vana sızıntıları

• Statik elektrik birikimi

🔥 Pompalar ve Motorlar

• Aşırı ısınma

• Sızdırmazlık elemanı arızaları

🔥 Dış Etkenler

• Kaynak ve sıcak işler

• Yıldırım

• Elektrik arkları

3. Örnek Yangın Senaryosu – Akaryakıt Transfer Alanı

Senaryo:
Fabrikada dizel yakıt transferi sırasında, esnek hortumda oluşan çatlak nedeniyle yakıt zemine yayılır.

Olay Gelişimi:

1. Yakıt zeminde havuz oluşturur

2. Ortamda yanıcı buhar birikir

3. Statik elektrik kıvılcımı oluşur

4. Yakıt buharı tutuşur

5. Havuz yangını hızla büyür

6. Alevler tank ve boru hatlarına sıçrar

4. Yangın Algılama ve Erken Uyarı Sistemleri

Akaryakıt bulunan alanlarda yangının milisaniyeler içinde büyüyebileceği dikkate alınmalıdır.

• Alev dedektörleri (IR / UV / IR3)

• Yanıcı gaz ve buhar dedektörleri

• Isı dedektörleri

• Algılama sonrası:

  • Yakıt transferi otomatik durdurulur

  • Vanalar kapatılır

  • Elektrik enerjisi kesilir

  • Acil anons sistemi devreye girer

5. Akaryakıt Yangınlarında Söndürme Yöntemleri

🚫 Su ile Söndürme (Doğrudan Kullanılmaz)

• Akaryakıt suyun üzerinde yüzer

• Yangını yayma riski vardır

• Patlama ve sıçrama oluşturur

⚠️ Su sadece soğutma ve koruma amaçlı kullanılmalıdır.

✅ Köpüklü Söndürme Sistemleri (Ana Söndürme Yöntemi)

Akaryakıt yangınlarında en etkili ve önerilen yöntem köpüklü söndürme sistemleridir.

Kullanılan Köpük Tipleri:

• AFFF (Film oluşturan köpük)

• AR-AFFF (alkole dayanıklı)

• Fluorine-free (çevreci köpükler)

Avantajları:

• Yakıt yüzeyini kaplayarak oksijenle teması keser

• Buhar çıkışını bastırır

• Yeniden tutuşmayı önler

Sistem Tipleri:

• Sabit köpük monitörleri

• Köpüklü sprinkler (deluge)

• Mobil köpük monitörleri

✅ Kuru Kimyevi Tozlu Söndürme (Hızlı Müdahale)

• Alevi anında bastırır

• Jet ve basınçlı yangınlarda etkilidir

• Köpük sistemi devreye girene kadar ilk müdahale sağlar

✅ Su Sisi (Water Mist) – Destekleyici

• Soğutma ve radyant ısıyı düşürme

• Çevre ekipmanların korunması

6. Doğru Söndürme Senaryosu (Adım Adım)

1. Alev/gaz algılama sistemi alarm üretir

2. Yakıt pompaları durdurulur

3. Otomatik vanalar kapatılır

4. Alan tahliye edilir

5. Köpüklü söndürme sistemi aktive olur

6. Su ile tank ve çevre ekipmanlar soğutulur

7. Yeniden tutuşma kontrolü yapılır

7. Yangın Önleyici Tedbirler

• ATEX uyumlu ekipman kullanımı

• Statik elektrik topraklaması

• Sızıntı algılama sistemleri

• Sıcak iş izin prosedürleri

• Köpük konsantresi ve sistem testleri

8. İlgili Standart ve Yönetmelikler

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

• NFPA 11 – Foam Systems

• NFPA 30 – Flammable and Combustible Liquids

• EN 13565 – Köpüklü Söndürme Sistemleri

• ATEX Direktifleri

9. Sonuç

Akaryakıt bulunan fabrikalarda yangın riski çok yüksek ancak doğru sistemlerle kontrol altına alınabilir. Köpüklü söndürme sistemleri, hızlı algılama ve doğru senaryo ile:

✔ Büyük çaplı patlamalar önlenir
✔ Can güvenliği sağlanır
✔ Tesis ve çevre korunur