Acil Aydınlatma ve Yönlendirme Sistemlerinde En Çok Görülen Hatalar

Acil aydınlatma ve yönlendirme sistemleri, bir binada yangın, deprem, elektrik kesintisi gibi acil durumlarda güvenli tahliyeyi mümkün kılan en kritik güvenlik unsurlarından biridir. Ancak sahada yapılan incelemeler, birçok yapıda bu sistemlerin doğru çalışmadığını ve standartlara uygun kurulmadığını gösteriyor. Bu durum hem can güvenliği riskini artırıyor hem de yönetmelik açısından ciddi yaptırımlar doğurabiliyor.

Aşağıda, özellikle Türkiye'de 2025 yılı itibarıyla en sık rastlanan hata ve eksiklikler detaylı biçimde ele alınmıştır.

1. Standartlara Uygun Olmayan Montaj Yükseklikleri

Acil yönlendirme levhalarının büyük bir bölümünün yanlış yükseklikte yerleştirildiği tespit ediliyor.
En sık yapılan hatalar:

• Yönlendirme işaretlerinin göz hizasından çok yükseğe takılması

• Kapı üzerlerine gelişigüzel yerleştirilmesi

• Koridor dönüşlerinde "kör nokta" yaratması

• Merdiven boşluklarında görüş açısını kapatan konumlandırmalar

Doğru uygulama: Yönetmeliklere göre işaretler, kaçış boyunca kolay görülebilir, süreklilik sağlayacak yükseklikte ve hiçbir engel tarafından kapatılmayacak şekilde konumlandırılmalıdır.

2. Bakım Yapılmadığı İçin Çalışmayan Armatürler

Acil durum aydınlatmalarının en büyük sorunu bakım eksikliğidir.
Sahada sıkça görülen problemler:

• Pil ömrünün dolması

• LED modüllerinin yanması

• Bağlantı kutularının gevşemesi

• Yedek girişlerin devre dışı kalması

Birçok bina yönetimi, bu armatürlerin sadece "var olmasını" yeterli görür. Oysa acil aydınlatmalar, aylık – yıllık test planlarına göre düzenli olarak kontrol edilmelidir.

3. Yedek Güç Kaynağının (Battery Backup) Çalışmaması

En tehlikeli durumlardan biri, sistemin elektrik kesildiğinde devreye GİRMEMESİDİR.

Bunun başlıca nedenleri:

• Akülerin kullanım ömrünün dolması (genelde 3–5 yıl)

• Şarj devresinin arızalanması

• Sistemin hiç test edilmemesi

• Yanlış tip akü kullanımı

Acil aydınlatma armatürlerinin minimum 1 saat boyunca çalışması yasal bir zorunluluktur. Bazı kullanım alanlarında bu süre 3 saate kadar çıkar.

4. Yetersiz Işık Şiddeti (Lux Seviyeleri)

Bir diğer büyük hata, yetersiz aydınlatma seviyesidir.
Özellikle:

• Bodrum katlar

• Otopark alanları

• Depo ve teknik hacimler

• Uzun koridorlar

gibi alanlarda acil aydınlatmalar çok zayıf seviyede kalır.

Doğru lux değerleri yönetmeliklerde belirtilmiştir; kaçış yollarında minimum aydınlatma sağlanmalıdır. Kaçış sırasında düşme, çarpma ve yön kaybetme riskleri bu nedenlerle ciddi ölçüde artar.

5. Kaçış Yönünü Yanlış Gösteren Levhalar

Sahada sıkça görülen bir diğer kritik hata:

• Yönlendirme işaretinin yönü, gerçek kaçış yönüyle UYUŞMUYOR.

• Sağ ok yerine sol ok

• "Çıkış" levhası olmayan bir kapıya yönlendirme

• Merdiven yukarı işareti yerine aşağı yön işareti kullanılması

Bu durum, panik anında büyük karmaşaya yol açabilir. Binalarda yapılan renovasyonlardan sonra levhaların yönü sıklıkla güncellenmediği için hatalı kalır.

6. Sistemin Binanın Yeni Düzenine Uygun Olmaması

Yapıda yapılan tadilatlar, duvar eklemeleri, oda bölmeleri ve yeni koridor düzenleri sonrasında:

• Levhalar yanlış yerde kalır

• Kaçış yolları değişir

• Eski yönlendirmeler geçerliliğini kaybeder

Bu değişiklikler yapıldığında acil yönlendirme sistemi yeniden projelendirilmelidir; ancak çoğu zaman bu yapılmaz.

7. Uygunsuz Malzeme Kullanımı ve CE / EN Standartlarına Uymayan Ürünler

Piyasada çok fazla merdiven altı ürün bulunuyor. Bunların sorunları:

• Akü kapasitesi düşük

• LED ışık kaynağı yetersiz

• Gövde kalitesi zayıf

• CE belgesi sahte veya eksik

• EN 60598–2–22 standardına uygun değil

Bu armatürler acil durumda devreye girmeyebilir veya çok kısa sürede sönebilir.

8. Yangın Algılama ve Aydınlatma Sistemlerinin Entegrasyon Eksikliği

Modern binalarda acil ışık sistemleri, yangın algılama paneliyle entegre olmalıdır.
Ancak birçok yapıda:

• Sistem bağımsız çalışıyor

• Yangın paneli acil yönlendirmeye komut göndermiyor

• Senaryolar (duman damperi – acil ışık – kapı erişim kontrolü) bağlantısız çalışıyor

Bu uyumsuzluk, tahliyeyi geciktirebilir.

9. Tahliye Kapılarında Aydınlatma Eksikliği

En kritik noktalar çıkış kapılarıdır. Ancak burada sık hatalar görülür:

• Kapı üstü çıkış levhası yok

• Levha var fakat ışığı zayıf

• Armatür kapıdan çok uzak

• Kapı çevresinde loş alanlar oluşuyor

Bu durum, tahliyeyi doğrudan tehlikeye atar.

10. Sistem Testlerinin Yapılmaması ve Raporlanmaması

Yasal olarak zorunlu olan:

• Aylık kısa test

• Yıllık uzun süreli test

• Bakım kayıt defteri

birçok binada yapılmamaktadır.

Denetimlerde en çok kalan maddelerden biri de budur. Testler yapılmadığında sistemin çalışıp çalışmadığı hiçbir zaman bilinemez.

Acil aydınlatma ve yönlendirme sistemlerindeki bu hatalar, acil durumlarda saniyelerin bile hayati önem taşıdığı düşünülürse, büyük riskler doğurur. Doğru projelendirme, standartlara uygun ürün seçimi, düzenli bakım-test planı ve profesyonel uygulama, güvenli tahliyenin temel şartıdır.